ძეგლი მდებარეობს მაშავერასა და ფინეზაურის შესართავთან, თბილისიდან ~85 კმ-ში. პალეოლითური ფენები შუა საუკუნეების ქალაქის ნანგრევების ქვეშაა.

დმანისი: მრავალფენიანი ძეგლი სამხრეთ საქართველოში, ქვემო ქართლში, მაშავერასა და ფინეზაურის შესართავთან მდებარე კონცხზე. მისი მსოფლიო პოპულარობა იმას უკავშირდება, რომ შუა საუკუნეების ნანგრევების ქვეშ დაცულია Homo-ს გვარის უძველესი, აფრიკის გარეთ აღმოჩენილი ნაშთები, დაახლოებით 1.8 მლნ წლის.
პალეოლითურ ფენებზე დგას შუა საუკუნეების დმანისი, ოდესღაც მნიშვნელოვანი ქართული ქალაქი სავაჭრო გზებზე, ციხესიმაგრით, საეპისკოპოსო კათედრითა და სიონის ტაძრით. ქალაქი დაქვეითდა მონღოლთა შემოსევებისა და თემურ-ლენგის მიერ აოხრების შემდეგ.
ქვის იარაღები აქ ჯერ კიდევ 1984 წელს აღმოაჩინეს, ხოლო 1980-იანების ბოლოდან 1990-იანების დასაწყისამდე გათხრებმა მოგვცა ჰომინიდების თავის ქალები და ძვლები. სამუშაოებს უძღვება საქართველოს ეროვნული მუზეუმი დავით ლორთქიფანიძის ხელმძღვანელობით.
დღეს დმანისი არქეოლოგიური ნაკრძალი და ღია ცის ქვეშ მუზეუმია; ძეგლი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის წინასწარ სიაში.