მწერალი და განმანათლებელი
1851–1938

ეკატერინე გაბაშვილი, ქალიშვილობაში თარხნიშვილი (1851–1938), გორში, არისტოკრატულ ოჯახში დაიბადა და ქალაქის საუკეთესო კერძო პანსიონი, მადამ ფავრისა, დაამთავრა. ჩვიდმეტი წლისამ, გლეხობის მდგომარეობით შეშფოთებულმა, გლეხის ბავშვებისთვის სკოლა გახსნა. ცხრამეტი წლისა ალექსანდრე გაბაშვილზე დაქორწინდა და თერთმეტი შვილი გაზარდა, მაგრამ არც წერა მიუტოვებია და არც საზოგადოებრივი საქმე.
მასზე დიდი გავლენა მოახდინა ქართულად გამოცემულმა ჰარიეტ ტეილორ მილისა და ფანი ლევალდის წიგნებმა ქალთა ემანსიპაციაზე. 1872 წლიდან იგი თბილისში, ქუთაისში, გორსა და ხონში ქალთა წრეებს ქმნიდა, რომლებიც ქალთა ლიტერატურას სცემდნენ და თარგმნიდნენ, 1897 წელს კი ქალთა პროფესიული სასწავლებელი გახსნა, რომელსაც ქვეყნის მასშტაბით გოგონათა სკოლები მოჰყვა. იგი ილია ჭავჭავაძისა და აკაკი წერეთლის თაობას ეკუთვნოდა, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი იყო და 1890 წელს ანასტასია თუმანიშვილ-წერეთელთან ერთად საბავშვო ჟურნალი „ჯეჯილი“ დააარსა.
იგი წერდა სენტიმენტალურ მოთხრობებს სოფლის მასწავლებლებსა და გლეხურ ცხოვრებაზე, ზოგიერთი მისი ამბავი სოფლის სიყვარულზე კი თავისი დროის ნორმებს ეწინააღმდეგებოდა და პირად თავისუფლებას მოითხოვდა. მისი ყველაზე ცნობილი მოთხრობა, „მაგდანას ლურჯა“, ღარიბ ქვრივსა და მის შვილებზე, 1955 წლის ფილმის „მაგდანას ლურჯა“ საფუძველი გახდა, რომელმაც კანში პრიზი მიიღო. 1900-იან წლებში მან მხატვრული პროზიდან მოგონებებზე გადაინაცვლა. მისი შვილიშვილი მარო მაყაშვილი იყო. ეკატერინე გაბაშვილი 1938 წლის 7 აგვისტოს გარდაიცვალა.