საქართველო line ქართული ისტორიული არქივი

გია ყანჩელი

კომპოზიტორი

1935–2019

გია ყანჩელი
Gia_Kancheli_&_Boris_Berezovski.jpg : George Mel der… · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

გია ყანჩელი (1935–2019) თბილისში დაიბადა და გვიანსაბჭოთა და პოსტსაბჭოთა ეპოქის ერთ-ერთი უდიდესი კომპოზიტორი გახდა. ორი ათწლეული იგი რუსთაველის თეატრის მუსიკალური ხელმძღვანელი იყო, სადაც რეჟისორ რობერტ სტურუასთან ერთად მისი სახელგანთქმული სპექტაკლების მუსიკა შექმნა და დაწერა ოპერა „მუსიკა ცოცხლებისთვის“. 1976 წელს მან სსრკ სახელმწიფო პრემია მიიღო, მოგვიანებით კი სსრკ სახალხო არტისტის წოდება.

მის მთავარ ნაწარმოებებს, შვიდ სიმფონიასა და ალტისა და ორკესტრისთვის დაწერილ ლიტურგიას „ქარით დატირებული“, ცნობენ მყიფე, თითქმის გაუგონარი სიჩუმისა და ბგერის მოულოდნელი ზვავების კონტრასტით. როდიონ შჩედრინმა მას „მაქსიმალისტის ტემპერამენტის მქონე ასკეტი, თავშეკავებული ვეზუვი“ უწოდა. ყანჩელის მუსიკას უკრავდნენ იური ბაშმეტი, გიდონ კრემერი და კიმ კაშკაშიანი, მისი ჩანაწერები კი წლების განმავლობაში გერმანულ ლეიბლ ECM-ზე გამოდიოდა.

ფართო საზოგადოება მას უპირველესად გიორგი დანელიას ფილმების მუსიკით იცნობს, „მიმინოთი“ და 1986 წლის ფანტასტიკით „კინ-ძა-ძა!“. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ყანჩელი ჯერ ბერლინში ცხოვრობდა, 1995 წლიდან კი ანტვერპენში, სადაც ფლანდრიის სამეფო ფილარმონიული ორკესტრის კომპოზიტორი იყო, მაგრამ საქართველოსთან კავშირი არასოდეს გაუწყვეტია. იგი 2019 წლის 2 ოქტომბერს თბილისში გარდაიცვალა, ოთხმოცდაოთხი წლისა.

აპლიკაციაში გახსნა →

← ჯორჯ ბალანჩინი · სერგეი ფარაჯანოვი →

განყოფილების ყველა ჩანაწერი

ენები: RUENDE