ოქროს ხანის მეფე
დაახ. 1160–1213

თამარი (დაახლოებით 1160–1213), მეფე გიორგი III-ის ასული, 1178 წელს მამის თანამმართველი გახდა, 1184 წლიდან კი მარტო მეფობდა. მისი ტიტული, „მეფე“, მიუთითებს, რომ იგი იყო პირველი ქალი, რომელმაც საქართველოს თავად უმეფა და არა ქმრის ან შვილის სახელით. მამის გარდაცვალებისთანავე მას იმ დიდებულების წინააღმდეგობის დაძლევა მოუწია, რომლებიც სამეფო ხელისუფლების შეზღუდვას ითხოვდნენ.
პირველი ქორწინება, 1185 წელს ვლადიმირის უფლისწულ იური ბოგოლიუბსკისთან, 1187 წელს განქორწინებით დასრულდა, მას შემდეგ რაც იურიმ ძალაუფლების ხელში ჩაგდება სცადა. 1191 წელს თამარი ალან უფლისწულ დავით სოსლანს, ნიჭიერ სარდალს გაჰყვა ცოლად; მათმა შვილებმა, გიორგი IV ლაშამ და რუსუდანმა, შემდგომ ორივემ იმეფეს საქართველოში. 1195 წლის შამქორისა და XIII საუკუნის დასაწყისის ბასიანის გამარჯვებებმა ქვეყნის გავლენა სომხეთზე, შირვანსა და ჩრდილო-დასავლეთ ირანზე გაავრცელა, 1204 წელს კი ქართულმა ლაშქარმა მის ნათესავებს შავიზღვისპირეთში ტრაპიზონის იმპერიის დაარსებაში დაეხმარა.
მისი მეფობა ოქროს ხანის მწვერვალი იყო: მის კარზე შოთა რუსთაველმა „ვეფხისტყაოსანი“ შექმნა, იმავე წლებში შეიქმნა ვანის ოთხთავი და ვარძიის კლდის მონასტერი, სადაც მისი სიცოცხლეშივე შესრულებული პორტრეტია შემორჩენილი. თამარი 1213 წელს აგარანის ციხეში გარდაიცვალა. სადაა დაკრძალული, უცნობია: გადმოცემა გელათს ასახელებს, მაგრამ არქეოლოგებმა მისი საფლავი იქ ვერ იპოვეს. ქართული ეკლესია მას წმინდა კეთილმსახურ მეფე თამარად სცემს თაყვანს.