საქართველო line ქართული ისტორიული არქივი

ვახტანგ I გორგასალი

იბერიის მეფე, თბილისის დამაარსებელი

დაახ. 440–502

ვახტანგ I გორგასალი
Public domain Public domain false false This work is… · Public domain · Wikimedia Commons

ვახტანგ I გორგასალი ქართლს, ძველ იბერიას V და VI საუკუნეების მიჯნაზე მართავდა; მეცნიერები მის მეფობას სხვადასხვაგვარად ათარიღებენ. მასზე მთავარი თხრობა, „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა“, მემატიანე ჯუანშერს მიეწერება. მისი მიხედვით, ვახტანგმა მამა, მირდატ V შვიდიოდე წლისამ შეცვალა და თავდაპირველად ქვეყანას მისი სახელით დედა, საგდუხტი განაგებდა.

ახალგაზრდობაში მან ჩრდილოეთიდან თავდასხმები მოიგერია, სპარსელ უფლისწულზე იქორწინა და სასანიანებთან ერთად ილაშქრა, შემდეგ კი კონსტანტინოპოლისკენ შებრუნდა: ცოლად ბიზანტიელი უფლისწული ელენე შეირთო და მიაღწია, რომ მცხეთის ეპისკოპოსი კათოლიკოსად აეყვანათ. 482 წელს მან თავისი სპარსელთა მომხრე ვასალი ვარსქენი სიკვდილით დასაჯა, ქართლს სადამსჯელო ლაშქრობები დაატყდა და მეფეს ლაზიკაში თავის შეფარება მოუწია. როცა შაჰმა კავად I-მა რომის წინააღმდეგ დახმარება მოსთხოვა, ვახტანგმა უარი თქვა და უკანასკნელი წლები ომსა და დევნილობაში გაატარა.

გადმოცემა მას თბილისის დამაარსებლად მიიჩნევს: მეფის შევარდენი ხოხობს დაედევნა, ფრინველი ცხელ წყაროში ჩავარდა და ქალაქმა სახელი ამ თბილი წყლებისგან მიიღო. ზედწოდებას „გორგასალი“ ისტორიკოსები მისი მუზარადის ფორმას უკავშირებენ. ვახტანგი სპარსელთა ლაშქართან ბრძოლაში დაიღუპა, როცა ისარი აბჯრის ნაპრალში მოხვდა. იგი მცხეთის ტაძარში დაკრძალეს, ეკლესია მას წმინდანად სცემს თაყვანს, 1967 წლიდან კი მეტეხის კლდეზე მისი ცხენოსანი ქანდაკება დგას, ელგუჯა ამაშუკელის ნამუშევარი.

აპლიკაციაში გახსნა →

← ფარნავაზ I · დავით IV აღმაშენებელი →

განყოფილების ყველა ჩანაწერი

ენები: RUENDE