დავით აღმაშენებელი

დავით IV-მ 1121 წელს დიდგორის ბრძოლა მოიგო.

დავით IV ტახტზე 1089 წელს თექვსმეტი წლისა ავიდა, ქვეყანაში, რომელსაც სელჩუკთა თარეში აოხრებდა და საკუთარი დიდებულები ფლეთდნენ. ოცდათექვსმეტწლიანი მეფობისას მან იგი თავიდან შეკრიბა: დაიმორჩილა ურჩი აზნაურობა, 1103 წლის რუის-ურბნისის კრებაზე ეკლესიაში წესრიგი დაამყარა, მუდმივი ლაშქარი შექმნა და საქართველოში ათიათასობით ყივჩაღური ოჯახი ჩამოასახლა, რომლებიც მისი საყრდენი გახდნენ.

მისი უმთავრესი გამარჯვება 1121 წლის 12 აგვისტოს დიდგორის ბრძოლა იყო, სადაც ქართულმა ლაშქარმა სელჩუკთა კოალიციის ბევრად აღმატებული ძალა დაამარცხა. ერთი წლის შემდეგ დავითმა თბილისი აიღო, რომელიც თითქმის ოთხი საუკუნე საამიროდ იყო ქცეული, და დედაქალაქი ქუთაისიდან იქ გადაიტანა. მისი მეფობიდან ითვლიან საქართველოს ოქროს ხანას, აღმაშენებლის სახელი კი მონასტრების, ხიდების, საავადმყოფოებისა და სკოლების გამო დაიმკვიდრა.

მის მიერ დაარსებული გელათის მონასტრის ფრესკაზე დავითი სამეფო შესამოსელშია და ხელში ტაძრის მოდელი უპყრია, როგორც ქტიტორებს გამოსახავენ. თუმცა პორტრეტი მის სიცოცხლეში არ დახატულა: ტაძრის წარწერა გვამცნობს, რომ მოხატულობა XVI საუკუნის პირველ ნახევარში განახლდა, ასე რომ მეფის სახე გვიანდელ წაკითხვაში მოგვაღწია. ფოტო საქართველოს ეროვნული არქივის ექსპედიციამ 2015 წელს გადაიღო.

დავითი 1125 წელს გარდაიცვალა და გელათის სამხრეთ კარიბჭესთანაა დაკრძალული ისე, რომ ყოველი შემსვლელი მის ფილას აბიჯებს; გადმოცემით, ეს თავად ისურვა. ქართულ ისტორიაში იგი დარჩა მეფედ, რომელიც მხოლოდ კი არ ომობდა, არამედ ქვეყანას კრებდა, და მისი გამოსახულება ტაძრით ხელში ნებისმიერ სიტყვაზე უკეთ გადმოგვცემს, როგორ დაამახსოვრდა ხალხს.