საქართველო line ქართული ისტორიული არქივი

ზვიად გამსახურდია

დისიდენტი, საქართველოს რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი

1939–1993

ზვიად გამსახურდია
George barateli by George Barateli in 1989 · Public domain · Wikimedia Commons

ზვიად გამსახურდია (1939–1993) თბილისში, მწერალ კონსტანტინე გამსახურდიას ოჯახში დაიბადა და ისეთ გარემოში გაიზარდა, სადაც ქართული ისტორია და კულტურა სინდისის საქმე იყო. თექვსმეტი წლისამ მერაბ კოსტავასთან ერთად არალეგალური ახალგაზრდული ჯგუფი „გორგასლიანი“ დააარსა, 1956 წელს თბილისის დემონსტრაციებში მონაწილეობდა, 1958 წელს კი ანტიკომუნისტური ფურცლების გავრცელებისთვის დააპატიმრეს და ნახევარი წელი ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში გაატარა. შემდეგ მან თბილისის უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი დაამთავრა, იქვე ინგლისურ ენასა და ამერიკულ ლიტერატურას ასწავლიდა და ლიტერატურის ინსტიტუტში მუშაობდა.

1976 წელს იგი საქართველოს ჰელსინკის ჯგუფის ერთ-ერთი დამაარსებელი გახდა, 1977 წელს კი კოსტავასთან ერთად ანტისაბჭოთა პროპაგანდისთვის დააპატიმრეს; 1979 წელს, ტელევიზიით საჯარო მონანიების შემდეგ, გაათავისუფლეს, და ეს მონანიება მას დიდხანს ახსენებდნენ. 1980-იანი წლების ბოლოს იგი დამოუკიდებლობის მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი გახდა და 1989 წლის 9 აპრილს კვლავ დააპატიმრეს. მის გარშემო შეიკრა ბლოკი „მრგვალი მაგიდა, თავისუფალი საქართველო“, რომელმაც 1990 წლის არჩევნებში გაიმარჯვა, 1991 წლის მაისში კი გამსახურდიამ ხმების 87 პროცენტი მიიღო და საქართველოს პირველი საყოველთაოდ არჩეული პრეზიდენტი გახდა.

მის წინააღმდეგ მალე გამოვიდნენ ქალაქის ინტელიგენცია, ყოფილი ნომენკლატურა და ძველი მოკავშირეების ნაწილი, მის პოლიტიკას კი ნაციონალიზმსა და შეუწყნარებლობაში ადანაშაულებდნენ. 1992 წლის დასაწყისში იგი შეიარაღებული გადატრიალებით დაამხეს და ჩეჩნეთში გაიქცა. 1993 წლის სექტემბერში დაბრუნდა და აჯანყება წამოიწყო, მაგრამ რუსი სამხედროების დახმარებით ჩაახშეს. გამსახურდია სამეგრელოში იმალებოდა და 1993 წლის 31 დეკემბერს გაურკვეველ ვითარებაში დაიღუპა. ვარდების რევოლუციის შემდეგ იგი რეაბილიტირებული იქნა, 2007 წელს კი მთაწმინდის პანთეონში გადაკრძალეს.

აპლიკაციაში გახსნა →

← მერაბ მამარდაშვილი · გიორგი ერისთავი →

განყოფილების ყველა ჩანაწერი

ენები: RUENDE