იოანე ათონელი

ათონის ივირონის დამაარსებელი

გარდაიცვალა დაახლოებით 1002 წელს

იოანე ათონელი ტაო-კლარჯეთის წარჩინებული ქართული გვარიდან იყო. იგი დაქორწინებული იყო და სარდლად მსახურობდა, მაგრამ 960-იანი წლების დასაწყისში ერი დატოვა და ტაოში, ოთხთა ეკლესიის ლავრაში აღიკვეცა. სულიერი წინამძღოლობის საძიებლად იგი ბითვინიის ოლიმპოზე წავიდა, ბიზანტიური ბერმონაზვნობის ერთ-ერთ მთავარ კერაში, შემდეგ კი კონსტანტინოპოლს გაემართა, რათა ვაჟი ექვთიმე დაეხსნა, რომელიც საიმპერატორო კარზე მძევლად ჰყავდათ.

ვაჟთან ერთად იგი ათონზე, წმინდა ათანასეს ლავრაში დასახლდა, და მალე მათ გარშემო ქართველი ბერები შეიკრიბნენ. როცა იოანეს ცოლისძმა, ყოფილი სარდალი თორნიკე, რომელიც ბერად აღკვეცილიყო, მეამბოხე ბარდა სკლიაროსზე გამარჯვებითა და იმპერატორის უხვი ჯილდოთი დაბრუნდა, მათ ერთად დააარსეს დაახლოებით 980 წელს ივირონი, ქართველთა მონასტერი წმინდა მთაზე. იოანე მისი პირველი წინამძღვარი გახდა.

მის დროს ივირონი ქართული ხელოვნების, ხელნაწერთა გადაწერისა და ღვთისმსახურების სწავლულობის კერად იქცა, ცოცხალ ხიდად ქართულ და ბიზანტიურ ეკლესიებს შორის. იოანეს წმინდანად სიცოცხლეშივე სცემდნენ პატივს, ქართველებიც და ბერძნებიც, თავად ათანასე ათონელი კი მასზე დიდი პატივისცემით წერდა. მოგვიანებით მისი ცხოვრება, ექვთიმესთან ერთად, გიორგი მთაწმინდელმა დაწერა, მის პატივსაცემად მეთორმეტე საუკუნის პირველ ნახევარში შეთხზული ორი საგალობელი კი დღემდე შემორჩა. იოანე ათონზე დაახლოებით 1002 წელს გარდაიცვალა; მისი ხსენება 12 ივლისს ძველი სტილით.