ექვთიმე ათონელი
ბერი, მთარგმნელი, ივირონის წინამძღვარი
დაახლოებით 955–1028
ექვთიმე ათონელი (დაახლოებით 955–1028) იოანე ათონელის ვაჟი და თორნიკე ერისთავის დისწული იყო. ბავშვობაში იგი მძევლად წაიყვანეს კონსტანტინოპოლში, სადაც შესანიშნავი წიგნიერი განათლება მიიღო და ბერძნული სრულყოფილად შეისწავლა. მამამ მისი განთავისუფლება მოახერხა, და ექვთიმე მასთან ერთად ათონზე, წმინდა ათანასეს ლავრაში აღიკვეცა, შემდეგ კი ივირონში ცხოვრობდა, რომელიც მამამისმა და ბიძამისმა დააარსეს.
იგი თავისი დროის აღმოსავლური ქრისტიანობის ერთ-ერთ საუკეთესო ღვთისმეტყველად და წიგნისმცოდნედ იქცა. თოთხმეტი წელი ექვთიმე ივირონის წინამძღვარი იყო, შემდეგ კი წინამძღვრობაზე უარი თქვა, რათა მთლიანად თარგმანისთვის მიეძღვნა თავი. იგი ქართულად თარგმნიდა ბერძენ ეკლესიის მამათა ღვთისმეტყველურ, ფილოსოფიურ და სამართლებრივ თხზულებებს, რომელთაგან ბევრი მანამდე ქართულად არ არსებობდა, და საღვთო წერილის თარგმანზე შრომობდა. მოგვიანებით მის საქმეს გიორგი მთაწმინდელი გააგრძელებს და შეასწორებს.
მის შრომებს შორის განსაკუთრებული ადგილი უკავია „სიბრძნე ბალაჰვარისს“, ქრისტიანულ თხზულებას, რომელიც ბუდას ცხოვრებას უკავშირდება; ბერძნული გადამუშავების მეშვეობით, რომელსაც ბევრი მკვლევარი ექვთიმეს უკავშირებს, იგი შუა საუკუნეების ევროპაში ბარლაამისა და იოასაფის სახელგანთქმულ ამბად იქცა. ექვთიმე კონსტანტინოპოლთან დაიღუპა: ჯორი, რომელზეც იჯდა, მათხოვარს დაფრთხა და გაიქცა, ბერი კი ჩამოვარდა. მისი ნაწილები ივირონში, იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიაშია დაბრძანებული, ეკლესია კი მას წმინდანად სცემს პატივს, ხსენება 13 მაისს ძველი სტილით.