გიორგი მთაწმინდელი

ღვთისმეტყველი, მთარგმნელი, ივირონის წინამძღვარი

1009–1065

გიორგი მთაწმინდელი (1009–1065) თრიალეთში, იაკობის წარჩინებულ ოჯახში დაიბადა, რომელსაც ბაგრატ III ელჩად აგზავნიდა ირანში. შვიდი წლისა იგი ტაძრისის მონასტერს მიაბარეს, სამი წლის შემდეგ ხახულში გადაიყვანეს, დაახლოებით 1022 წელს კი კონსტანტინოპოლს გაგზავნეს, სადაც ბერძნული ისწავლა და ბიზანტიური ღვთისმეტყველება ღრმად შეისწავლა. 1034 წელს დაბრუნებული ხახულში აღიკვეცა, იერუსალიმში იმოგზაურა სალოცავად და ანტიოქიასთან, შავ მთაზე, გიორგი მეყუდროვესთან სწავლობდა.

1040 წელს იგი ივირონში მივიდა, 1044 წელს კი მისი წინამძღვარი გახდა და სავანე განაახლა. გიორგიმ ხელახლა თარგმნა სახარება და ფსალმუნი, ბასილი დიდის, გრიგოლ ნოსელის, იოანე დამასკელისა და მრავალი სხვის თხზულებები, შეასწორა ექვთიმეს თარგმანები და დაწერა „ცხოვრება იოანესი და ეფთჳმესი“, მისი მთავარი ორიგინალური თხზულება. ანტიოქიაში, პატრიარქ თეოდოსის წინაშე, მან ქართული ეკლესიის ავტოკეფალია დაიცვა, საქართველოში ანდრია მოციქულის ქადაგებაზე დაყრდნობით. 1057 წელს მეფის მიწვევით, რომელიც მაშინ ბაგრატ IV იყო, იგი ხუთი წლით სამშობლოში დაბრუნდა და საეკლესიო რეფორმები გაატარა, უკან დაბრუნებისას კი 1065 წლის ზაფხულში ათენში გარდაიცვალა და ივირონში დაკრძალეს.

გიორგის სახელს „საღამოს ზარის“ ბედიც უკავშირდება. კალინოვსკის ცნობით, რომელიც მან 1885 წელს წიგნში „სად არის სიმართლე? ათონის ივერიის მონასტრის ისტორია“ გადმოსცა, ამ სიმღერის სიტყვები გიორგი მთაწმინდელის საეკლესიო საგალობლის თარგმანია, რომლის ხელნაწერიც გელათის მონასტერში ინახებოდა. რუსულად სიმღერა ივან კოზლოვის 1828 წლის ლექსით არის ცნობილი, თომას მურის გადმოღებით. 1898 წელს იგივე აზრი ქართული მწერლობის ისტორიკოსმა ალექსანდრე ხახანოვმა გაიმეორა. ქართული ეკლესია გიორგის წმინდანად სცემს პატივს, ხსენება 27 ივნისს ძველი სტილით.