დავით კაკაბაძე

მხატვარი

1889–1952

დავით კაკაბაძე 1889 წლის 20 აგვისტოს დაიბადა იმერეთში, ხონთან ახლოს, სოფელ დიდ კუხში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. სწავლაში ადგილობრივმა მეცენატებმა დაუდგნენ მხარში, და მან პეტერბურგის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო განყოფილება დაამთავრა, 1915 წლამდე კი მხატვარ ლევ დმიტრიევ-კავკაზსკის სახელოსნოშიც მეცადინეობდა. მეცნიერება და ხელოვნება მთელი ცხოვრება გვერდიგვერდ მიჰყვებოდა. პეტერბურგში დახატა პირველი ავტოპორტრეტები, დაიწყო ძველი ქართული ხელოვნების კვლევა და 1914 წელს პაველ ფილონოვთან ერთად ხელი მოაწერა „გაკეთებული სურათების“ მანიფესტს. მისი უფროსი ძმა სარგისი ცნობილი ისტორიკოსი გახდა.

1918 წელს იგი საქართველოში დაბრუნდა და შექმნა იმერული პეიზაჟების ციკლი: ფანჯრიდან დანახული ხედი კი არა, მშობლიური მხარე, მინდვრებით, ბორცვებითა და ხეებით მკაცრ, თითქმის ხალიჩისებურ ორნამენტად აწყობილი. იმავე წელს შეიქმნა „იმერეთი, დედაჩემი“, სადაც ამ ბორცვების ფონზე ქალი ართავს; მისი ფიგურა დღეს ათლარიანი კუპიურის უკანა მხარესაა. 1919–1927 წლებში პარიზში ცხოვრობდა, მონაწილეობდა „დამოუკიდებელთა სალონში“, ლადო გუდიაშვილთან და შალვა ქიქოძესთან ერთად აწყობდა გამოფენებს და ნამუშევრები ამერიკაშიც აჩვენა. იქ იგი უსაგნო ხელოვნებაზე გადავიდა და სურათებს ლითონისგან, სარკის მინისა და ლინზებისგან აწყობდა, 1923 წელს კი ააგო კამერა, რომელიც ეკრანზე მოცულობის ილუზიას ქმნიდა, და მასზე ევროპის რამდენიმე ქვეყანაში პატენტი მიიღო.

დაბრუნების შემდეგ კოტე მარჯანიშვილმა იგი ქუთაისის თავის ახალ თეატრში მიიწვია, და კაკაბაძე ამ თეატრის პირველი მხატვარი გახდა, 1930 წელს კი მიხეილ კალატოზიშვილის ფილმი „მარილი სვანეთს“ გააფორმა. 1928–1948 წლებში იგი თბილისის სამხატვრო აკადემიის პროფესორი იყო და იმერეთს ხელახლა ხატავდა, ახლა უკვე ელექტროსადგურებითა და მაღაროებით. 1948 წელს „ფორმალიზმისთვის“ დაითხოვეს. გარდაიცვალა თბილისში 1952 წლის 10 მაისს და დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში. დღეს მის სახელს ატარებს ქუთაისის სახვითი ხელოვნების გალერეა და თბილისში ძმები კაკაბაძეების ქუჩა, 2018 წელს კი საქართველოს ფოსტამ მისი ავტოპორტრეტით მარკა გამოუშვა.