პოეტი, მწერალი, ლიტერატურის მცველი
1899–1966

გიორგი ლეონიძე კახეთის სოფელ პატარძეულში დაიბადა 1899 წლის 27 დეკემბერს ძველი სტილით, ანუ 1900 წლის 8 იანვარს. მამა, ნიკო ლეონიძე, მასწავლებელი და ვაჟა-ფშაველას მეგობარი, მაშინ გარდაიცვალა, როცა ბიჭს ორი წელი შეუსრულდა, ხუთი ბავშვის აღზრდა კი დედამ, სოფიო გულისაშვილმა დაიწყო, ქართული ენისა და ხალხური სიტყვიერების მცოდნემ. პირველი ლექსი, „მცხეთა“, ლეონიძემ ჯერ კიდევ ბავშვმა, 1911 წელს გამოაქვეყნა. სწავლობდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში და 1918 წელს დაამთავრა.
იმავე წელს იგი „ცისფერყანწელებს“ დაუახლოვდა, მაგრამ ორთოდოქსული სიმბოლისტი არ გამხდარა: ეროვნული ტრადიცია იზიდავდა. ტიციან ტაბიძესთან ერთად გამოსცა კრებული „რევოლუციის პოეტები“ (1921), 1922–1923 წლებში გაზეთ „ბახტრიონს“ რედაქტორობდა. ოციან წლებში მოვიდა მისი ნამდვილი პოეზია: კახეთის პეიზაჟები და ლირიკა, „ნინოწმინდის ღამე“, „ყივჩაღის პაემანი“, ციკლი „ქართლის ცხოვრება“ ქვეყნის ისტორიაზე, ლექსები თბილისზე. მისი ზოგიერთი სტრიქონი ხალხურ სიმღერად იქცა.
ოცდაათიან წლებზე მისი ცხოვრების მძიმე ფურცლებიც მოდის. 1936 წელს დააპატიმრეს მისი ძმა, მიკრობიოლოგი ლეონ ლეონიძე, და ამის შემდეგ პოეტი ხელისუფლების განმადიდებელ ლექსებსაც წერდა, მათ შორის პოემას „ბავშვობა და ყრმობა“ სტალინზე, რომელმაც სტალინური პრემია მოიპოვა. 1931 წლიდან ბორის პასტერნაკთან მეგობრობდა, პასტერნაკმა თექვსმეტი ლექსი თარგმნა.
ყველაზე გამძლე საქმე მან ლიტერატურის მცველად გააკეთა. ოცდაათიან წლებში მისი ინიციატივით მთაწმინდაზე მწერალთა მუზეუმი დაარსდა, რომელიც სახელმწიფო ლიტერატურულ მუზეუმად იქცა და ახლა მის სახელს ატარებს; 1939–1951 წლებში ლეონიძე მას ხელმძღვანელობდა. დააარსა ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი საგურამოში, გამოსცემდა ალმანახს „ლიტერატურული მემკვიდრეობა“, იკვლევდა ბესიკსა და ბარათაშვილს და მუზეუმს ნიკო ფიროსმანის თვრამეტი ნახატი გადასცა, თქვა, რომ ისინი ხალხს ეკუთვნის. 1962 წელს გამოვიდა მისი მოთხრობების წიგნი „ნატვრის ხე“, რომლის მიხედვითაც თენგიზ აბულაძემ მოგვიანებით ამავე სახელწოდების ფილმი გადაიღო. საქართველოს სახალხო პოეტი (1959) და აკადემიკოსი, ლეონიძე თბილისში გარდაიცვალა 1966 წლის 9 აგვისტოს და მთაწმინდის პანთეონშია დაკრძალული. მის სახელს ატარებს მუზეუმი, ქუჩა და პარკი თბილისში, სადაც მისი ძეგლი დგას.