ნოდარ დუმბაძე

მწერალი

1928–1984

ნოდარ დუმბაძე თბილისში დაიბადა 1928 წლის 14 ივლისს. 1937 წელს მამა დახვრიტეს, დედა დააპატიმრეს და ბანაკში გადაასახლეს, ცხრა წლის ბიჭი კი ნათესავებთან დარჩა: ჯერ აფხაზეთში, შემდეგ გურიის სოფელ ხიდისთავში. ამ სოფელს, სახელის დაუსახელებლად, იგი მოგვიანებით აღწერს მკითხველის ყველაზე საყვარელ წიგნში, დღეს კი იქ მწერლის მუზეუმი მუშაობს.

1950 წელს დაამთავრა თბილისის უნივერსიტეტის ეკონომიკური ფაკულტეტი და რამდენიმე წელი იქ ლაბორანტად მუშაობდა, 1957 წლიდან კი მთლიანად ლიტერატურას მიუძღვნა თავი. იწყებდა იუმორისტული მოთხრობებით, მუშაობდა ჟურნალ „ცისკარში“, „ქართული ფილმის“ სასცენარო განყოფილებაში და სატირულ „ნიანგში“, რომელსაც სამოცდაათიანი წლების დასაწყისამდე ხელმძღვანელობდა.

დიდება 1960 წლის რომანმა „მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი“ მოუტანა: ომის დროინდელი გურული სოფელი, სადაც მხოლოდ ქალები და მოხუცები დარჩნენ, ობოლი ზურიკელა, მისი ბებია და ორი ენამწარე, მაგრამ კეთილი მეზობელი. რომანი ეკრანზე თენგიზ აბულაძემ გადაიტანა. შემდეგ იყო „მე ვხედავ მზეს“, „მზიანი ღამე“ ვაჟზე, რომელთანაც თორმეტწლიანი გადასახლების შემდეგ დედა ბრუნდება, „ნუ გეშინია, დედა!“, „თეთრი ბაირაღები“ და „მარადისობის კანონი“, რისთვისაც მწერალმა 1980 წელს ლენინური პრემია მიიღო. მის პროზაში სასაცილო ყოველთვის მწარის გვერდით დგას, ლირიკისა და სევდის მიღმა კი ადამიანის რწმენა ჩანს.

1981 წლიდან სიკვდილამდე დუმბაძე საქართველოს მწერალთა კავშირს ხელმძღვანელობდა და სსრკ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი იყო. მისი ინიციატივით 1982 წელს თბილისში საბავშვო პარკი „მზიური“ გაიხსნა. იგი 1984 წლის 14 სექტემბერს გარდაიცვალა და ამ პარკში დაკრძალეს, 2009 წელს კი მისი ნეშტი მთაწმინდის პანთეონში გადაასვენეს. მწერლის დაბადების ოთხმოცდაათი წლისთავზე, 2018 წელს, საქართველოს ფოსტამ მისი პორტრეტით მარკა გამოუშვა.