რეჟისორი, მეორე ქართული თეატრი
1872–1933

კოტე მარჯანიშვილი (1872–1933) ყვარელში, ოფიცრისა და მთარგმნელის ოჯახში დაიბადა; მისი უფროსი და, თამარი, მონაზონი გახდა. იგი თბილისის გიმნაზიაში სწავლობდა, სადაც სასკოლო სპექტაკლებში თამაშობდა, 1894 წელს კი მსახიობად ქუთაისის თეატრში დებიუტი შედგა, რომელსაც მაშინ კოტე მესხი ხელმძღვანელობდა. შემდეგ იყო წლები რუსეთის პროვინციულ თეატრებში, 1906 წლიდან ნეზლობინის დასი მოსკოვში, 1910 წელს კი სტანისლავსკიმ იგი მოსკოვის სამხატვრო თეატრში მიიწვია, გორდონ კრეგთან ერთდროულად.
იქ მან ჰამსუნი და იბსენი დადგა და კრეგს 1911 წლის სახელგანთქმულ „ჰამლეტში“ ეხმარებოდა. 1913 წელს მარჯანიშვილი სტანისლავსკის დაშორდა და საკუთარი თავისუფალი თეატრი გახსნა, სადაც ოპერა, ოპერეტა, დრამა და პანტომიმა იდგმებოდა; ფულის სიძნელეების გამო მან მხოლოდ ერთი წელი გაძლო. მისი 1917 წლის „სალომე“ ოსკარ უაილდის მიხედვით ტრიუმფით გაიარა კიევში, მოსკოვში, პეტროგრადსა და ტფილისში, 1916 წლიდან 1928 წლამდე კი კინოშიც მუშაობდა.
1922 წელს იგი უკვე საბჭოთა საქართველოში დაბრუნდა და რუსთაველის თეატრს ჩაუდგა სათავეში, სადაც ახალგაზრდა სანდრო ახმეტელთან ერთად მუშაობდა. მათი კავშირი ნაყოფიერი, მაგრამ მშფოთვარე იყო: მარჯანიშვილი ფიქრობდა, რომ ცხოვრებაში ისედაც საკმარისი ტანჯვაა და სცენაზე მისი ჩვენება საჭირო არ არის. 1926 წელს იგი დასის ნაწილთან ერთად წავიდა და ქუთაისსა და ბათუმში მოქმედი თეატრი შექმნა, რომელიც მეორე სახელმწიფო ქართულ თეატრად იქცა. მარჯანიშვილი 1933 წელს მოსკოვში გარდაიცვალა და მთაწმინდის პანთეონშია დაკრძალული, მისი თეატრი კი მის სახელს ატარებს და დღემდე თბილისში მუშაობს.