ოთხი წელი გურიის გლეხები მეფის ადმინისტრაციის გარეშე ცხოვრობდნენ: თვითონ ასამართლებდნენ, თვითონ იწვევდნენ ყრილობებს და თვითონ წყვეტდნენ, რა ესწავლებინათ სკოლებში.
1902

ყველაფერი 1902 წლის მაისში დაიწყო სოფელ ნიგოითში, როცა გლეხები და ადგილობრივი თავადი მაჭუტაძე საძოვრების გამო დაუპირისპირდნენ ერთმანეთს. დაახლოებით შვიდასი კაცი ყრილობაზე შეიკრიბა და დაადგინა, რომ თავადის მიწაზე აღარ იმუშავებდნენ და ღალას აღარ გადაიხდიდნენ. ყრილობა სოციალ-დემოკრატმა გრიგოლ ურატაძემ მოაწყო, უძღვებოდნენ კი ბათუმის ყოფილი მუშები. გლეხები თავისუფალ ძოვებას, ღალის შემცირებას და სამღვდელოების გადასახადების გაუქმებას ითხოვდნენ. 1903 წლის გაზაფხულისთვის მოძრაობამ მაზრის ნახევარი მოიცვა, ერთი წლის შემდეგ კი მემამულეთა ბოიკოტში ოცდახუთიდან ოცი სასოფლო საზოგადოება მონაწილეობდა.
გურულებმა მეფის ხელისუფლებას ანგარიში აღარ გაუწიეს და საკუთარი მოაწყვეს. უმაღლესი ორგანო სოფლის ყრილობა იყო, იგივე ყრილობა სასამართლოც იყო. კომლები წრეებად ერთიანდებოდა, წრე ათისთავს ირჩევდა, ათისთავები კი ასისთავს. განაჩენი ხმათა უმრავლესობით გამოჰქონდათ და ხმის უფლება ქალებსაც ჰქონდათ. სიკვდილით დასჯა შეინარჩუნეს, მაგრამ არ იყენებდნენ: უმძიმესი სასჯელი ბოიკოტი იყო, როცა ადამიანს მთელი სოფელი ზურგს აქცევდა. ამასთან მოძრაობა ანტირუსული არ ყოფილა, იმპერიიდან გასვლას გურულები არ აპირებდნენ.
1905 წლის ოც ოქტომბერს ნასაკირალთან შეიარაღებულმა გურულებმა ასი კაზაკისგან შემდგარი რაზმი უკუაქციეს. 1906 წლის იანვარში გუბერნატორად გენერალი ალიხანოვ-ავარსკი დანიშნეს და თებერვლის შუა რიცხვებისთვის გურიაში ქვეითთა ოცი ბატალიონი შეიყვანეს არტილერიით. მარტის შუა რიცხვებისთვის რესპუბლიკამ არსებობა შეწყვიტა: ასობით სახლი დაინგრა, დაახლოებით სამასი კაცი ციმბირში გადაასახლეს. მოძრაობის ბევრი მონაწილე მოგვიანებით 1918–1921 წლების საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მოღვაწე გახდა.