საქართველოს ორი სუბტროპიკი

რით განსხვავდება ნოტიო შავიზღვისპირეთი და კოლხეთი ლაგოდეხის თბილი კუთხისგან კახეთში.

საქართველოს ხშირად სუბტროპიკების ქვეყანას უწოდებენ, მაგრამ მას ორი სუბტროპიკი აქვს და ისინი ერთმანეთს სულაც არ ჰგვანან. დიდი კავკასიონი ქვეყანას ჩრდილოეთის ცივი ჰაერისგან იცავს, ლიხის, ანუ სურამის, ქედი კი მას დასავლეთად და აღმოსავლეთად ყოფს. დასავლეთიდან დაბლობებში თავისუფლად შემოდის შავი ზღვის თბილი და ნოტიო ჰაერი, აღმოსავლეთიდან კონტინენტი სუნთქავს, ჰავას კი ზღვიდან დაშორება და სიმაღლე განსაზღვრავს.

დასავლური სუბტროპიკები შავი ზღვის სანაპიროს აფხაზეთიდან თურქეთის საზღვრამდე და კოლხეთის დაბლობს მოიცავს. აქ ნოტიო და წვიმიანია: წელიწადში ათასიდან ორ ათას მილიმეტრამდე ნალექი, ბათუმში კი დაახლოებით 2500. სუბტროპიკული ჰავა დასავლეთში ზღვის დონიდან დაახლოებით 650 მეტრამდე ვრცელდება; აქ იზრდება პალმები და ციტრუსები, ჩაი და მანდარინი, საბჭოთა დროს დაშრობილი დაბლობები სუბტროპიკულ პლანტაციებად აქციეს, კოლხეთის წვიმიანი ტყეები და ჭაობები კი 2021 წელს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შევიდა.

აღმოსავლური სუბტროპიკი გაცილებით მოკრძალებულია და კახეთის ერთ კუთხეში, ლაგოდეხთან, დიდი კავკასიონის სამხრეთ ფერდობების ქვეშ იმალება. ჰავა აქ ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკულია, საშუალო წლიური ტემპერატურა დაახლოებით ცამეტი გრადუსია, ვაკეზე 650-დან 1080 მილიმეტრამდე ნალექი მოდის, მთებში 1800-მდე, შესამჩნევად ნაკლები, ვიდრე დასავლეთში, და ხშირია სეტყვა და გვალვა. ლაგოდეხის ნაკრძალის ქვედა ტყეებს, წიფლისას, რცხილისასა და ნეკერჩხლისას, ბოტანიკოსები შავიზღვისპირეთის თბილ ტყეებს ადარებენ, პალმები და ციტრუსები კი აქ აღარ არის.

ასე მოხდა, რომ ორივე სუბტროპიკმა თავისი მცველები ერთსა და იმავე 1912 წელს ჰპოვა. დასავლეთში, ბათუმთან ახლოს, მწვანე კონცხზე, ბოტანიკოსმა ანდრეი კრასნოვმა ბათუმის ბოტანიკური ბაღი გააშენა, აღმოსავლეთში კი კავკასიაში მეფისნაცვალმა ლაგოდეხის ნაკრძალი დაამტკიცა, კავკასიის მხარეში პირველი.