პოეტი, პუბლიცისტი
1840–1915

აკაკი წერეთელი (1840–1915) იმერეთში, სხვიტორში, გრაფთა ოჯახში დაიბადა, მაგრამ ბავშვობა სოფელ სავანეში, გლეხებთან გაატარა, სადაც გლეხი ძიძები ზრდიდნენ. ამიტომ, როგორც მიიჩნევენ, მის ყველა ლექსში ისმის თანაგრძნობა გლეხური ცხოვრებისადმი. მან ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია დაამთავრა, 1863 წელს კი პეტერბურგის უნივერსიტეტის აღმოსავლური ენების ფაკულტეტი.
სამოციან წლებში აკაკი ილია ჭავჭავაძეს დაუახლოვდა და მათ ერთად წარმართეს ახალგაზრდული მოძრაობა მეფის რეჟიმის ჩაგვრის წინააღმდეგ, ქართული კულტურისა და ხალხის მიერ საკუთარი ბედის გადაწყვეტის უფლებისთვის. მან დაწერა ასობით პატრიოტული, ისტორიული, ლირიკული და სატირული ლექსი, იუმორისტული მოთხრობები და ავტობიოგრაფიული „ჩემი თავგადასავალი“, ზრუნავდა სკოლაზე, ჟურნალისტიკასა და თეატრზე. მის სიტყვებზე იმღერება „სულიკო“, ალბათ მსოფლიოში ყველაზე ცნობილი ქართული სიმღერა.
მან იცოდა ცენზურისთვის იგავურად გვერდის ავლა: 1905 წელს, რუსეთ-იაპონიის ომის დროს, „ივერიაში“ გამოქვეყნდა მისი ალეგორიული ლექსი იაპონიის სადიდებლად, 1906 წელს კი ქართულად თარგმნა „ინტერნაციონალი“. მის ზოგიერთ იგავ-არაკში სომხების საწინააღმდეგო გამოხდომებიც გვხვდება და ესეც მისი მემკვიდრეობის ნაწილია. აკაკი 1915 წლის 26 იანვარს გარდაიცვალა და მთაწმინდის პანთეონშია დაკრძალული, მისი სახელი ჰქვია თბილისის ერთ-ერთ მთავარ გამზირსა და მეტროს სადგურს, პორტრეტი კი ათლარიან კუპიურაზეა დაბეჭდილი.