სულხან-საბა ორბელიანი

მწერალი, ლექსიკოგრაფი, დიპლომატი

1658–1725

სულხან-საბა ორბელიანი (1658–1725) ბოლნისთან, ტანძიაში დაიბადა, ბაგრატიონთა სამეფო სახლთან დაახლოებულ ორბელიანთა სათავადო გვარში. იგი გიორგი XI-ის კარზე გაიზარდა, სასახლის დიდ წიგნსაცავში სწავლობდა, მოგვიანებით კი მომავალი მეფის, ვახტანგ VI-ის აღმზრდელი გახდა, რომლის გარშემოც ქართული განმანათლებლობის მთელი მოძრაობა ჩამოყალიბდა.

ჯერ კიდევ ახალგაზრდამ დაწერა „სიბრძნე სიცრუისა“, იგავ-არაკების კრებული. მისი ცხოვრების მთავარ საქმედ იქცა „ქართული ლექსიკონი“, სადაც განმარტებითი ლექსიკონი ენციკლოპედიასთან არის შერწყმული: მან დიდწილად განამტკიცა ქართული სალიტერატურო ენის ნორმები. 1698 წელს ორბელიანი დავით გარეჯში ბერად აღიკვეცა და საბა ეწოდა.

1713–1714 წლებში იგი ევროპაში, რომის პაპ კლიმენტი XI-სა და მეფე ლუი XIV-სთან იმოგზაურა ვახტანგ VI-ისა და ქართლის კათოლიკეებისთვის დახმარების სათხოვნელად: კათოლიკობა მას ჯერ კიდევ 1692 წელს ფარულად ჰქონდა მიღებული. საფრანგეთმა მხარდაჭერა აღუთქვა, მაგრამ მალე ლუი XIV გარდაიცვალა და მისიამ შედეგი ვერ გამოიღო. 1724 წელს ორბელიანი ვახტანგ VI-სთან ერთად რუსეთში გადაიხვეწა და მომდევნო წლის დასაწყისში მოსკოვში გარდაიცვალა.